6 Φεβ 2017

ΜΠΡΕΧΤ: «Ο αφέντης Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι»

Εκατόν δέκα εννέα σχεδόν χρόνια από τη γέννησή του (10/2/1898) ο λόγος του Μπρεχτ εξακολουθεί να είναι η φωνή του σήμερα και του αύριο, καθώς πάντα θα συνομιλεί με όλους τους εκμεταλλευόμενους ανθρώπους και λαούς. Γιατί μπόρεσε να συνδέσει πλούτο σκέψης και λαϊκή απλότητα έκφρασης. Μίλησε με τρυφερότητα για την τραχύτητα αυτού του κόσμου. Μέσα από τις δεκατρείς χιλιάδες σελίδες - και πάνω - στις οποίες περιλαμβάνονται θεατρικά έργα, ποιήματα, πεζά, θεωρητικά κείμενα για το θέατρο, τον κινηματογράφο, την τέχνη, τη λογοτεχνία, μελέτες, σχόλια, σημειώσεις, ημερολόγια, ο μεγάλος Γερμανός διανοητής έδωσε έναν έντιμο και ασυμβίβαστο αγώνα για να ερμηνεύσει τον κόσμο κάτω από τη σκοπιά της πάλης των τάξεων. Με τη διαρκή κριτική ματιά του, τη σεμνή αγωνιστική και μάχιμη αντίληψή του, έφερε την πολιτιστική «επανάσταση» στη Δυτική Ευρώπη του 20ού αιώνα.

Αρχικά, τα έργα του χαρακτηρίζονταν από πνεύμα καταδίκης του πολέμου και του μιλιταρισμού, ενώ στη συνέχεια παρατηρείται μια αποφασιστική στροφή στη σκέψη και τη ζωή του, που εμπνέεται από τη μαρξιστική φιλοσοφία.

Σημαντική ώθηση στη σχέση του με την εργατική τάξη και το κίνημά της έδωσε η μαζική εξαθλίωση που προκάλεσε η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1920 και η νέα ορμητική ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στη Γερμανία.

Η NEW STAR τιμά τον σπουδαίο δραματουργό ποιητή και φιλόσοφο, τον δημιουργό του στρατευμένου θεάτρου, τον ιδρυτή του «επικού» θεάτρου.

Από 9 Φεβρουαρίου και για 14 μόνο μέρες θα προβάλλεται στο ΑΛΚΥΟΝΙΣ new star art cinema ένα από τα σημαντικότερα έργα του «Ο αφέντης Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι» το θεατρικό έργο του Μπέρτολτ Μπρέχτ, όπως σκηνοθετήθηκε από τον Peter Kupke και κινηματογραφήθηκε άψογα από την κρατική τηλεόραση DDR το 1979. Πρωταγωνιστούν οι εκλεκτοί του Μπρεχτ, οι ηθοποιοί που επέλεξε και δίδαξε ο ίδιος και που έμειναν πιστοί στο έργο του. Η ανελέητη σάτιρα του Μπρεχτ για την διάκριση των τάξεων. Ένα από τα ωριμότερα έργα του μεγάλου αυτού δραματουργού το οποίο έγραψε στην εξορία.

Ο Μπρεχτ στο πρότυπα των επεισοδίων και των παλιών λαϊκών επών στήνει μέσα σε μια ατμόσφαιρα ποιητικού πανηγυριού, μία κωμωδία γεμάτη μουσική και χρώματα προβάλλοντας τις ταξικές σχέσεις και διαφορές της κοινωνίας.

Ο αφέντης Πούντιλα εξουσιάζει ανθρώπους, σχέσεις και καταστάσεις, αποκαλύπτοντας το μεγάλο χάσμα που χωρίζει την ιδιοκτησία από την εργατική τάξη. Έρχεται αντιμέτωπος με την ανθρωπιά και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που δουλεύουν για αυτόν, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους.

Ο δούλος του Μάττι ένας απόλυτα ελεγχόμενος χαρακτήρας είναι ο ιδανικός υπηρέτης πιστός και ειλικρινής, που όμως με την τελική του αναχώρηση, δείχνει το δρόμο για την απελευθέρωση και την επανάσταση.

«Τι ωφελεί, χωμένος μέχρι το λαιμό στη λάσπη, να κρατάς τα νύχια των χεριών σου καθαρά;»

«Όποιος δεν έχει τον αγώνα μοιραστεί θα μοιραστεί την ήττα»

«Δεν μαθαίνει κανείς μόνο από τον αγώνα αλλά από την ιστορία των αγώνων. Στην πάλη των τάξεων η νίκη σ΄ ένα τόπο πάλης πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη νίκη σ΄ ένα άλλο τόπο. Η ζωή εκείνων που απελευθερώθηκαν από τους καταπιεστές τους μπορεί να είναι δύσκολη, όπως όλων των
​πρωτοπόρων: γιατί πρέπει να μετατρέψουν το σύστημα των καταπιεστών σε ένα νέο σύστημα».

Μπέρτολντ Μπρεχτ

«Ο αφέντης Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι»

Ένα από τα ωραιότερα και ωριμότερα έργα του μεγάλου δραματουργού, μετά την αυτοεξορία του, όπου ο λόγος του χρησιμοποιεί το χιούμορ από τη μια και τον κοφτερό του λόγο από την άλλη.
Λαϊκά αναγνώσματα μέσα από χιούμορ, λυρισμό αλλά και σκληρότητα απογυμνώνουν το ταξικό χάσμα και ταυτόχρονα τη διαχρονικότητα της εκμετάλλευσης.
Ένα έργο γεμάτο λυρισμό, ένα ποιητικό λαϊκό πανηγύρι που προβάλλει τις ταξικές διαφορές και τις σχέσεις μεταξύ τους, με μια αφηγητική ποιητική αντίθεση ανάμεσα στην κοινωνία και την γαλήνη των Φινλανδικών τοπίων.

Οι μαθητές του Μπρεχτ, οι εκλεκτοί ηθοποιοί επικού θεάτρου κινηματογραφημένοι στο BERLINER ENSEMBLE το θέατρο που ίδρυσε ο ίδιος.

Ο Μπέρτολντ Μπρεχτ, ο ποιητής που βγήκε μέσα από τα Μαύρα Δάση, το «διδακτικό» και «ανθρωπιστικό» θέατρο που για χρόνια υπηρέτησε, όχι μόνο δεν φθάρηκαν με το χρόνο, αλλά παραμένουν ακόμα το ίδιο επίκαιρα.

Η ‘αποστασιοποίηση’ του Μπρεχτ εκμεταλλεύεται τη δύναμη που έχει η αναστολή της αφηγηματικής συνέχειας για να οικοδομηθεί η δυνητική αντίρρηση του θεατή, η αναίρεση του οικείου χαρακτήρα των γεγονότων.

Μια ακόμη χαρακτηριστική απόδειξη του Μπρεχτικού Θέατρου, «Ο αφέντης Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι», το λαϊκό, ψυχαγωγικό και διδακτικό θέατρο, με τις επικές αφηγητικές αποχρώσεις του που δεν αποκόπτεται από το θεατή, ούτε είναι πάνω από αυτόν, αλλά αποτελεί συχνά μια κοινωνικοπολιτική προέκταση της όποιας θεατρικής πλατείας.

Το χιούμορ, που τροφοδοτεί τις μειωμένες αντοχές με δύναμη, στους ανθρώπους του μόχθου, δίνει στο λόγο του Μπρεχτ το βήμα να φτάσει στο άλλο άκρο των μηνυμάτων, του κοφτερού λόγου του ενάντια στην άγνοια, τον ατομικισμό και τελικά την υποταγή στην εκμετάλλευση.

Ο λόγος του Μπρεχτ εξακολουθεί να συνομιλεί με όλους τους εκμεταλλευόμενους ανθρώπους και λαούς, και κατάφερε να συνδέσει τον πλούτο της σκέψης και τη λαϊκή απλότητα έκφρασης.

«Ο αφέντης Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι»

«Herr Puntila und sein Knecht Matti»

Έγχρωμη, 1979, Διάρκεια 156΄

ΣΕΝΑΡΙΟ:

Bertolt Brecht (θεατρικό)

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ:

Peter Kupke

ΜΟΥΣΙΚΗ:

Paul Dessau

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ:

Ekkehard Schall, Carmen-Maja Antoni, Hans-Peter Reinecke

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ:

Harry Münzhardt


ΥΠΟΘΕΣΗ

Η Φινλανδή ποιήτρια Έλλα Βουολιγιόκι αφηγείται στον Μπέρτολντ Μπρεχτ όταν αυτοεξόριστος φιλοξενείται στο κτήμα της. Ο μεγάλος διαλεκτικός του θεάτρου, ο ποιητής και φιλόσοφος εμπνέεται και μας ταξιδεύει στα Δάση του Βορρά. Λαϊκές αφηγήσεις με χιούμορ και λυρισμό με την θεατρική απόδοση του σπουδαίου συγγραφέα Μπέρτολντ Μπρεχτ.

Ο γαιοκτήμονας Γιόχαν Πούντιλα χρησιμοποιεί την πονηριά και το μεθύσι ενός πρωτόγονου αγγίζει τα άκρα, από τη μια η αθωότητα και από την άλλη η ρεαλιστική και χυδαία όψη. Εξουσιάζει ό,τι βρει, ανθρώπους και σχέσεις, που αποκαλύπτουν μέσα από καθημερινές καταστάσεις την ταξική διαφορά ανάμεσα στην ιδιοκτησία και τον εργάτη. Ο αφέντης Πούντιλα κυριεύεται από το πάθος της εξουσίας και της δύναμης, έχει αποφασίσει να πληρώσει με το τίμημα της ψυχικής του μοναξιάς και βρίσκεται απέναντι σε αυθεντικούς ανθρώπους που αγωνίζονται με αξίες για την επιβίωσή τους.

Ο σοφέρ Μάττι, ο ιδανικός υπηρέτης βρίσκεται κάτω από τον απόλυτο έλεγχό του, πιστός και ειλικρινής ως την στιγμή που αποφασίζει να απελευθερωθεί και να επαναστατήσει με τη φυγή του.

Στο πλευρό του ακόμη και η κόρη του αφέντη Πούντιλα, μια νέα αστή που κυριεύεται από νεανικό ενθουσιασμό, όπως και η εργατική τάξη που τον περιβάλλει, εργάτες, υπηρέτριες και όλοι οι άνθρωποι που αγωνίζονται στην καθημερινότητα με μόχθο απέναντι στην φτώχεια.

Όλοι τους προσπαθούν, άλλοτε πολεμώντας τον εξαντλητικό πόνο και άλλοτε με χιούμορ απέναντι στο «θηρίο» της εκμετάλλευσης που τους φτάνει στα όρια της αντοχής τους.

Το ταξικό χάσμα αποκαλύπτεται στην κόρη του αφέντη Πούντιλα που δεν θα καταφέρει να συνεχίσει παρά την προσπάθειά της να αντιμετωπίσει με ανθρωπιά τον συνάνθρωπο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: