27 Δεκ 2016

Από-νομισματοποίηση στη Ινδία. Ένα βήμα μπρος, δυο βήματα πίσω

Του Κόμπαντ Γκάντι*

Τον τελευταίο μήνα βλέπουμε εκατομμύρια φτωχών και μικρομεσαίων, που δεν έχουν ρευστό να αγοράσουν φαγητό και φάρμακα, να συνωστίζονται μπροστά στα ΑΤΜ και τις τράπεζες, ενώ την ίδια ώρα οι μεγαλόσχημοι του Κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα γιόρταζαν επί πέντε μέρες τους γάμους της κόρης του πρώην υπουργού Τζαναρντάνα Ρέντι (γνωστού και σαν αρχηγού της εξορυκτικής μαφίας του Μπελάρι). Ούτε οι Ρέντι ούτε οι καλεσμένοι είχαν κανένα πρόβλημα ανταλλαγής των χαρτονομισμάτων τους αν και αυτή η διαδικασία άρχισε μόλις τέσσερις μέρες μετά την αναγγελία της απονομισματοποίησης.

Σε μια χώρα σαν την Ινδία, όπου η διαφθορά διεισδύει σε κάθε χαραμάδα της κοινωνίας, η καταπολέμηση του μαύρου χρήματος και η συνεχής αναπαραγωγή του θα έπρεπε να είναι βασική προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης. Η βρώμα της διαφθοράς όχι μόνο παρενοχλεί τον μέσο άνθρωπο σε κάθε του βήμα, αλλά εμποδίζει την ανάπτυξη, καθώς ακόμη και το μικρότερο έργο εκτροχιάζεται μέχρι και 50% μιας και τα κονδύλια καταβροχθίζονται από πολιτικούς, γραφειοκράτες, μεσάζοντες και εργολάβους. Τα κοινωνικά και προνοιακά έργα υπονομεύονται. Υπολογίζεται πως μόνο το 10% κάθε ρουπίας για τέτοια έργα φτάνει σε όσους το έχουν ανάγκη.


Χωρίς αμφιβολία, για να μπορέσει η Ινδία να ξεφύγει από την οπισθοδρόμηση και τα φρικτά επίπεδα φτώχιας η καταπολέμηση του μαύρου χρήματος και της διαφθοράς είναι απαραίτητη. Όμως μπορεί να γίνει αυτό με την από-νομισματοποίηση; Η αποκάλυψη του κρυμμένου μαύρου χρήματος δεν είναι μια διαδικασία μια κι έξω. Ένα εξίσου σημαντικό καθήκον είναι η αποτροπή της αναγέννησης του στο μέλλον. Η από-νομισματοποίηση δεν αγγίζει καν αυτή την παράμετρο. Αντίθετα η εκτύπωση του χαρτονομίσματος των 2000 ρουπιών διευκολύνει τις συναλλαγές στην μαύρη οικονομία.

Το αποθηκευμένο χρήμα: Η κορυφή του παγόβουνου.

Σύμφωνα με μια αναφορά του Εθνικού Ινστιτούτου Δημόσιας Οικονομίας και Πολιτικής η οποία κατατέθηκε στο υπουργείο Οικονομικών το Δεκέμβρη του 2013 η μαύρη οικονομία αποτελεί το 75% του ΑΕΠ της Ινδίας. Η αναφορά αυτή αγνοήθηκε από τον τότε υπουργό Οικονομικών Π. Τσινταμπαράμ καθώς και από την τωρινή κυβέρνηση. Τα Μέσα την έθαψαν προτιμώντας να προβάλουν τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας πως η μαύρη οικονομία είναι μόνο το 20% - 30% του ΑΕΠ. Αν δεν θέλουμε να δούμε το μέγεθος του προβλήματος πώς θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε; Όσοι θέλουν να το αντιμετωπίσουν στα σοβαρά θα πρέπει να δημοσιοποιήσουν αυτήν την αναφορά. Το 75% του ΑΕΠ μαύρου εισοδήματος αντιστοιχεί σε 120 δις μαύρου χρήματος που δημιουργείται σε ετήσια βάση.

Ας συγκρίνουμε αυτό το νούμερο με τα 14, 6 δισεκατομμύρια που υπάρχουν σε χαρτονομίσματα των 500 και 1000 ρουπίων που είναι το βασικό συστατικό της μαύρης οικονομίας. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι το 50% αυτών των χαρτονομισμάτων είναι μαύρα αυτό δεν είναι παρά 7 με 8 δισεκατομμύρια . Δηλαδή το 7% του συνολικού μαύρου χρήματος που παράγεται ετησίως.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οικονομική Ακεραιότητα, μεταξύ 2004 και 2013, 33 δισεκατομμύρια ρουπίες έφευγαν από τη χώρα ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι μια γιγάντια αποθήκευση 400 δισεκατομμυρίων διοχετεύτηκε στο εξωτερικό αυτά τα 12 χρόνια. Ανεπίσημες εκτιμήσεις τοποθετούν το συνολικό στοκ του παράνομου χρήματος στο εξωτερικό στα 750 δισεκατομμύρια. Κι ούτε μια δεκάρα από αυτά δεν ήρθε πίσω παρά τις υποσχέσεις της κυβέρνησης του κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα να επαναφέρει αυτά τα τεράστια ποσά. Κανένας από όσους αναφέρονται στα έγγραφα του Παναμά δεν ερευνήθηκε. Αντίθετα πολλοί κατέφυγαν στο εξωτερικό με τις παράνομες περιουσίες τους. Σ΄ αυτούς είναι ο χρεωκοπημένος Βιτζάι Μάλια, ο κρεατοεξαγωγέας Μόιν Κουρέσι, ο Λαλίτ Μόντι και οι δυο διαβόητοι έμποροι όπλων Σουντίρ Τσούντρι και Βίπιν Κάνα. Αυτοί οι χρεοκοπημένοι έχουν διοχετεύσει τεράστια ποσά από τη χώρα μας και ζουν βασιλικά στην Αγγλία. Παρ' όλα αυτά όταν ο βρετανός πρωθυπουργός επισκέφτηκε πρόσφατα την Ινδία δεν έγινε καμιά σοβαρή προσπάθεια να εκδοθούν και να κατασχεθούν οι περιουσίες τους προς όφελος της χώρας μας.

Ακόμη και στο εσωτερικό της χώρας όλες οι απατεωνιές - 2G, Άνθρακας, Κοινοπολιτεία και άλλες - πέθαναν ήσυχα-ήσυχα και τίμια διευθυντικά στελέχη απολύθηκαν. Η τωρινή κυβέρνηση έθαψε ντοκουμέντα που προέκυψαν από φορολογικές επιδρομές στη Σαχάρα και τις επιδρομές του Κεντρικού Γραφείου Ερευνών στον όμιλο Μπίρλα οι οποίες βρήκαν στοιχεία μαζικών δωροδοκιών σε ανώτερους πολιτικούς και γραφειοκράτες. Οι ανώτεροι γραφειοκράτες έχουν στηρίξει ντε φάκτο την διαφθορά. Ο γραμματέας άνθρακα Ανίλ Σουαρούπ έχει δηλώσει επίσημα πως δεν είναι οι πολιτικοί αλλά τα 5Κ, δηλ. η Κεντρική Επιτροπή Παρακολούθησης, η Κεντρική Επιτροπή Πληροφοριών, το Κεντρικό Γραφείο Ερευνών, ο Κεντρικός Ελεγκτής και τα Κρατικά δικαστήρια που παρεμποδίζουν τη γρήγορη και αποτελεσματική διελεύκανση και εμποδίζουν την ανάπτυξη της χώρας. Κάποιος άλλος γραμματέας στο υπουργείο Οικονομικών συμφωνεί: “Υπάρχει θέμα με το Νόμο για την Πρόληψη της Διαφθοράς. Βασικά κάθε απόφαση που παίρνεις ευνοεί κάποιον ενώ έχει επίπτωση σε άλλον κι έτσι μπορεί να κυνηγηθείς”.

Πλαστά Χαρτονομίσματα

Όσο για τα πλαστά χαρτονομίσματα, η ποσότητα όσων έχουν κατασχεθεί μεταξύ 2012-2015 ήταν 1,47 δισεκατομμύρια., δηλ. 370 εκατομμύρια το χρόνο. Μια έρευνα του Ινδικού Στατιστικού Ινστιτούτου το 2015 για λογαριασμό της Εθνικής Υπηρεσίας Ερευνών υπολόγισε την κυκλοφορία των πλαστών στα 4 δισεκατομμύρια δηλ. ένα 0,022% του συνόλου των νομισμάτων σε κυκλοφορία. Ο υπουργός Εσωτερικών επιβεβαίωσε αυτό το νούμερο σε μια ανακοίνωση στις 18 Νοέμβρη 2016 και πρόσθεσε ότι το 2016 κατασχέθηκαν μόνο 280 εκατομμύρια πλαστών κι ότι μόνο 700 εκατομμύρια πλαστών χαρτονομισμάτων εισάγονται στην οικονομία ετησίως. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση ισχυριστεί πως αυτό το νούμερο είναι εκατό φορές μεγαλύτερο δεν θα φτάσει ούτε στο 1% του συνολικού χρήματος που απονομισματοποιείται.
Αυτή η διαδικασία έχει επιφέρει χάος και ζημιά στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στους λιανοπωλητές, την αγροτική οικονομία (αδυναμία πώλησης, παραγωγής, αγοράς σπόρων και λιπασμάτων) καθώς και στα εκατομμύρια των μικροπωλητών, εμπόρων, φορτηγατζήδων, κλπ. Σε όλους εκτός τις μεγάλες επιχειρήσεις.. Ακόμη έχουν ξοδευτεί τεράστια ποσά για την εκτύπωση και διανομή των νέων χαρτονομισμάτων (ανάμεσα στα 150 με 200 εκατ.). Ακόμη κι ευσταθούν οι κατηγορίες πως το Πακιστάν ευθύνεται για τα πλαστά χαρτονομίσματα, είναι αφελές να πιστέψουμε ότι δεν θα μπορέσουν να παραχαράξουν και τα νέα χαρτονομίσματα.

Οικονομία χωρίς ρευστό

Στην Ινδία λιγότερο από το 50% των νοικοκυριών μας έχει πρόσβαση σε τράπεζα και περισσότερο από 60% της οικονομίας μας βρίσκεται στον ανεπίσημο τομέα που βασίζεται εξ ολοκλήρου σε συναλλαγές με ρευστό. Σε μια μεγάλη χώρα σαν την Ινδία μόλις 3 (τρία) εκατομμύρια άνθρωποι υποβάλουν φορολογικές δηλώσεις και 2 (δύο) εκατομμύρια πληρώνουν φόρους. Η Ινδία έχει μια από τις μεγαλύτερες αναλογίες ρευστού σε σχέση με το ΑΕΠ στον κόσμο, δηλαδή 12% σε σύγκριση με το 4% που είναι ο μέσος όρος παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι το 78% των συναλλαγών στην Ινδία γίνεται με ρευστό σε σύγκριση με το 20-25% στις βιομηχανικές χώρες.
Όσο για τον άλλο λόγο που προβλήθηκε, την κίνηση προς μια οικονομία χωρίς ρευστό, δείχνει το πόσο μακριά από την καθημερινότητα των κατοίκων βρίσκονται αυτοί που παίρνουν τέτοιες αποφάσεις. Η πρόταση αυτή μοιάζει με τη ρήση της Μαρίας Αντουανέτας όταν της ειπώθηκε ότι ο λαός δεν έχει ψωμί απάντησε “ας φάνε παντεσπάνι”!

Απίστευτη ταλαιπωρία και χάος

Το πιο εγκληματικό είναι ότι η κυβέρνηση η ίδια δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει την αναταραχή που προκλήθηκε στη ζωή του πληθυσμού από την -σε μια νύχτα- καταστροφή του 86% του ρευστού που κυκλοφορούσε. Είτε δεν πρόβλεψαν τα προβλήματα που θα δημιουργούνταν ή δεν τους ενδιέφερε η ζωή των φτωχών και μεσαίων τάξεων.

Τα νέα χαρτονομίσματα των 500 ρουπιών δεν ήταν έτοιμα παρά πέντε μέρες μετά την έναρξη της από-νομισματοποίησης. Με μόνο τα χαρτονομίσματα των 2000 ρουπιών να διανέμονται και την έλλειψη μικρότερων χαρτονομισμάτων οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να αγοράσουν τα καθημερινά τρόφιμα και φάρμακα. Η απόφαση αυτή στέρησε τους ανθρώπους από τα πενιχρά τους εισοδήματα, την αγοραστική τους δύναμη χωρίς να τους παρασχεθεί μια εναλλακτική διέξοδος. Η κυβέρνηση μάλιστα ανακοίνωσε πως θα χρειαστούν 59 μέρες για να επανέλθει η ομαλότητα. Πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε πως θα χρειαστούν 1 με 2 τρίμηνα για να επανέλθει η ομαλότητα! Μέρα παρά μέρα η κυβέρνηση αλλάζει την πολιτική της για την ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων ανάλογα με τις λαϊκές αντιδράσεις.

Η έκταση της κυνικότητας είναι απίστευτη. Θα μπορούσαν να γίνουν βήματα για να ελαφρύνουν τον πόνο. Πολύ πριν την ανακοίνωση, η Τράπεζα της Ινδίας θα μπορούσε να διασφαλίσει να υπάρχουν μεγάλες ποσότητες των 100 ρουπιών και να μοιραστούν αντί για των 2000, που είναι άχρηστα στις καθημερινές συναλλαγές. Τα νέα χαρτονομίσματα θα μπορούσαν να είναι στο ίδιο μέγεθος και βάρος με τα παλιά (ενώ θα άλλαζαν σε σχέδιο και χρώμα) ώστε να ταιριάζουν στα ΑΤΜ. Η προσαρμογή των ΑΤΜ άρχισε μια βδομάδα μετά την ανακοίνωση και μπορεί να κρατήσει μήνες. Μερικά απλά βήματα πριν την ανακοίνωση θα μπορούσαν να κάνουν την αλλαγή πιο ομαλή. Παρ΄ όλα αυτά η από-νομισματοποίηση ξεκίνησε χωρίς καμιά προετοιμασία. Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν έξι μήνες για να αντικατασταθούν όλα τα χαρτονομίσματα. Το αποτέλεσμα είναι εκτεταμένη ζημιά στις ζωές των κατοίκων και πλήρης διαταραχή της οικονομίας του ανεπίσημου τομέα.

Οι ουρές στις τράπεζες και τα ΑΤΜ είναι μεγάλες και ο κόσμος αναγκάζεται να περιμένει ώρες. Πολύ συχνά τα χαρτονομίσματα τελειώνουν πριν έρθει η σειρά τους. Το στρες και η ένταση που προκαλούνται από την έλλειψη ρευστού για τις καθημερινές συναλλαγές έχουν επίπτωση στους αρρώστους και τους ηλικιωμένους ενώ έχουν αναφερθεί και θάνατοι ατόμων που περίμεναν στις ουρές. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι υφίστανται επιθέσεις, ενώ εργάζονται υπερωριακά για να ανταποκριθούν στη ζήτηση. Μεροκαματιάρηδες δεν μπορούν να βρουν δουλειά καθώς οι εργοδότες δεν έχουν ρευστό για να τους πληρώσουν.

Η αλυσίδα διανομής αγαθών και υπηρεσιών έχει διαταραχτεί με επιπτώσεις στην παραγωγή. Έμποροι και λιανοπωλητές έχουν στερηθεί απότομα από ρευστό για τις επιχειρήσεις τους. Οι έμποροι δεν μπορούν ούτε να προμηθευτούν αγαθά, αφού τους τέλειωσε το στοκ, ούτε να πληρώσουν για τη μεταφορά αγαθών στην αγορά. Οι λιανοπωλητές δεν μπορούν να πουλήσουν μιας και οι πελάτες δεν έχουν ρευστό και η πίστωση έχει ένα όριο στο βαθμό που χρειάζονται ρευστό για να αναπληρώσουν τα αγαθά. Η κανονική τραπεζική λειτουργία θα διαταραχτεί επί μήνες μιας και οι τράπεζες ασχολούνται αποκλειστικά με την ανταλλαγή χαρτονομισμάτων.

Η συγκομιδή σιτηρών δεν έχει ολοκληρωθεί σε πολλές περιοχές και οι παραγωγοί δεν μπορούν να πουλήσουν τη σοδειά λόγω έλλειψης ρευστού. Σε πολλούς προσφέρονται πολύ χαμηλότερες τιμές για τα προϊόντα τους που κινδυνεύουν με καταστροφή. Οι αγρότες δεν μπορούν να αγοράσουν σπόρους και λιπάσματα καθώς δεν υπάρχουν μικρά χαρτονομίσματα στις τοπικές τράπεζες. Η καθυστέρηση του θερισμού θα επηρεάσει τη μελλοντική παραγωγή. Οι εργάτες γης και οι τεχνίτες εξαρτώνται απόλυτα από τις τοπικές αγορές και αντιμετωπίζουν μεγάλη αναταραχή.

Η άσχημη κατάσταση στις πόλεις έχει παρουσιαστεί αναλυτικά στα ΜΜΕ. Όχι μόνο οι μισθωτοί αλλά και η μεσαία τάξη επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την απότομη τεχνητή απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης. Εκατομμύρια εργατοώρες χάνονται από ανθρώπους που στήνονται στις ουρές των τραπεζών, όπου πολλοί φεύγουν άπρακτοι καθώς τελειώνουν τα χαρτονομίσματα. Η χώρα οδηγείται σε μια τεχνητή ύφεση και το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας πέφτει. Η Ambit Capital υπολογίζει πως η ανάπτυξη της Ινδίας μπορεί να πέσει στο 3,5% σαν αποτέλεσμα της από-νομισματοποίησης αντί του προϋπολογισμένου 6,8%.

• Ο Κόμπαντ Γκάντι είναι πολιτικός κρατούμενος στις Κεντρικές Φυλακές του Τσερλαπάλι στην επαρχία Ρανγκαρέντι της Τελανγκάνα. Συνελήφθηκε το 2009 με την κατηγορία πως είναι ηγετικό στέλεχος του ΚΚ Ινδίας(Μαοϊκού)στο Νέο Δελχί ενόσω έκανε αντικαρκινική θεραπεία. Για την απελευθέρωση του διεξάγεται μια εθνική και διεθνής εκστρατεία αλληλεγγύης .Το κείμενο πρώτο-δημοσιεύτηκε στο Economic and Political Weekly www.epw.in/journal/2016/50/commentary/demonetisation, τεύχος 50, στις 10 Δεκεμβρίου 2016 και ύστερα στο www.redspark.nu/en/peoples-war/india/one-step-forward-two-steps-back-kobad-ghandy-on-demonetisation/. Η απόφαση της ινδικής κυβέρνησης για την απόσυρση των χαρτονομισμάτων ανακοινώθηκε στις 8 Νοεμβρίου, δημιουργώντας από την επόμενη ένα απίστευτο χάος σε όλη την χώρα. Την μετάφραση για λογαριασμό της «Προλεταριακής Σημαίας έκανε ο Α.Λ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: