25 Μαΐ 2016

Κουκλόσπιτο του ΧΕΝΡΙΚ ΙΨΕΝ

Σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύου
στο θέατρο οδού Κυκλάδων "Λευτέρης Βογιατζής"

Η όμορφη Νόρα, χαρισματική σύζυγος ανερχόμενου αστού και άξια μητέρα, διανύει την τελευταία 25ετία του 19ου αιώνα έχοντας τον τρόπο της για όλα:
Για να κανακεύει τα παιδιά της χωρίς να χάνει τον έλεγχο, να ικανοποιεί τον απαιτητικό της σύζυγο και ν’ αποσπά μικρο-οφέλη χωρίς τριβές, να πορεύεται στη ζωή με προσεκτικά, αθόρυβα βήματα, διατηρώντας τη νεανικότητά της και κυρίως, μένοντας στη σκιά.
Μέχρι τη στιγμή που η βίαιη αποκάλυψη ενός καλά περιφρουρημένου μυστικού, έρχεται ν’ απειλήσει την οικογενειακή ευρυθμία.
Η Νόρα δεν μένει άπραγη η νέα κατάσταση που διαμορφώνεται παρ’ όλα αυτά, υπερβαίνει εκ πρώτης όψεως τις δυνάμεις της.
“… Η μελλοντική κοινωνική αναμόρφωση θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από την αυριανή θέση του εργάτη και της γυναίκας”, αποφαίνεται ο Νορβηγός δραματουργός σε ομιλία του στα 1885 – έξι χρόνια μετά τη συγγραφή του “Κουκλόσπιτου”.
Σημαδεμένος σε νεαρή ηλικία (όπως κι ο Μίλερ 80 χρόνια αργότερα) από την οικονομική καταστροφή του άλλοτε εύπορου εμπόρου πατέρα του, ο Ίψεν θα παρακολουθήσει άφοβα, μ’ εμμονική ενάργεια τις σαρωτικές κοινωνικές αλλαγές που διατρέχουν τον 19ο αιώνα, αποτυπώνοντας τα ισχυρότερα μηνύματα στη δραματουργία του μέσω των ολοζώντανων ηρώων του, υπερπηδώντας σοφά τις παγίδες του διδακτισμού και της μανιέρας.
Έργο ωριμότητας κι εξαντλητικής συμπύκνωσης, το “Κουκλόσπιτό” του λειτουργεί, εσκεμμένα ή μη, ως διαχρονική δραματουργική πραγματεία των κρίσεων που διατυπώνουν οι Μαρξ και Ένγκελς για την αστική τάξη στο “Κομμουνιστικό Μανιφέστο”: “Η αστική τάξη έκανε κομμάτια το συναισθηματικό πέπλο που κάλυπτε τις οικογενειακές σχέσεις και τις κατάντησε απλά και μόνο σχέσεις χρηματικές. … Σε ποιό θεμέλιο στηρίζεται η παρούσα οικογένεια, η αστική οικογένεια; Στηρίζεται στο κεφάλαιο, στηρίζεται στο ατομικό κέρδος ”.
Ο Ίψεν γνωρίζει καλά τι σημαίνει σύγκρουση με την κοινωνική σύμβαση, έχοντας διαβεί πρώτος ο ίδιος το μονοπάτι. Ξέρει επίσης ότι η απελευθέρωση από τα κοινωνικά δεσμά δεν είναι ποτέ αναίμακτη, και το τίμημα εξαιρετικά υψηλό.
Θα το αντέξει η Νόρα; Το “Κουκλόσπιτο” θέτει με μαεστρία τα ερωτήματα, κι αφήνει τις απαντήσεις στο θεατή. Καμωμένη πριν απ’ όλα από σάρκα και αίμα η ηρωίδα του, ανακαλύπτει την αλήθεια ψηλαφητά, απομακρύνοντας ένα-ένα, ως δέρμα που αλλάζει, τα πέπλα που έχει επιβάλει ο κοινωνικός περίγυρος. Η αποκάλυψη του πυρήνα, θα είναι η πιο επίπονη υπόθεση του βίου της – κι εκείνη η μόνη ικανή ν’ αποφανθεί αν αξίζει τον κόπο.
Ο Γιώργος Σκεύος σκηνοθέτησε την παράσταση με μέτρο κι οξυδέρκεια, ρίχνοντας το βάρος στην υλική υπόσταση των ηρώων, ξεσκεπάζοντας με μιαν αδιόρατη χειρονομία εδώ, μια συστροφή παραπέρα, την απατηλή συνθήκη των λόγων. Η συνεχής αιμοδότηση της παράστασης από την υλικότητα των σωμάτων, πυκνώνει το χρόνο και νοηματοδοτεί τις παύσεις, δίνοντας πρόσθετη πνοή στο έργο. Αυτό που δεν λέγεται αντανακλάται στις συσπάσεις των μυώνων, στην τρελή ταραντέλα της Νόρας.
Η Αμαλία Μουτούση χειρίζεται αριστοτεχνικά τη νεύρωση της ηρωίδας της, χτίζοντας λεπτό το λεπτό, κίνηση την κίνηση τη δραματική κορύφωση, που ξεσπά μ’ έναν υπόκωφο κρότο, τόσο πιστευτό όσο κι αναπάντεχο. Δίπλα της ο Άρης Λεμπεσόπουλος, ξεδιπλώνει ζυγισμένα τη θεατρική του παιδεία, αφήνοντας γενναιόδωρα χώρο στο εκτόπισμα της συμπρωταγωνίστριάς του. Όχι λιγότερο άρτια, η ερμηνεία της Μαρίας Σκουλά ως Χριστίνας Λίντε.
Μια υποδειγματική παράσταση, δουλεμένη απ’ την αρχή ως το τέλος στη λεπτομέρειά της.

http://www.m-lkke.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια: