Καλοκαιρινές σελίδες εκτός των τειχών.

Λίγες μέρες χαλάρωσης, όσο και άμα μπορούμε, με ένα καλό βιβλίο είναι ότι πρέπει. 'Οχι όμως για να ...ξεχαστούμε αλλά για να προβληματιστούμε και να κουβεντιάσουμε σε ένα πιο ήρεμο περιβάλον. Προτάσεις βιβλίων που είναι ή φαίνονται ενδιαφέροντα από τους Χ.Μ. της Προλεταριακής Σημαίας.

Κάτι Θα Γίνει, Θα Δεις, Χρήστος Οικονόμου. Πόλις, 2010.

Δεκαέξι ιστορίες από την Δυτική Αττική—Δραπετσώνα, Κοκκινιά, Κερατσίνι κ.α.—σημαδεμένες απο τη φτώχεια. Ήρωες σημερινοί που βρήκαν το ταξικό ασανσέρ χαλασμένο και έμειναν εργάτες, υπάλληλοι, νοσοκόμες, ή μεταξύ δουλειάς και ανεργίας. Άνθρωποι που φοβούνται οτι η τράπεζα θα τους πάρει το σπίτι και η ακυρωμένη αισιοδοξία του “κάτι θα γίνει, θα δεις.” 'Οπως έγραψε ο συνάδελφος του Οικονόμου, Κώστας Κατσουλάρης: “Καιρό είχαμε να διαβάσουμε ελληνικό πεζογράφημα στο οποίο να επαν έρχεται τόσο σταθερά η λέξη «φτώχεια» ή παράγωγά της.”

Αόρατος Άνθρωπος, Ραλφ Έλισον. Μετάφρ. Αγορίτσα Μπακοδήμου, Κέδρος, 2011.

Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αμερικάνικα μυθιστορήματα του εικοστού αιώνα και σίγουρα το απόλυτο αφρο-αμερικανικό μυθιστόρημα. Ο Έλισον πραγματεύεται την ιστορία του έγχρωμου ήρωα που κυκλοφορεί ουσιαστικά αόρατος, αφού η αμερικανική κοινωνία της δεκαετίας του '50 αρνείται να του αναγνωρίσει το δικαίωμα να υπάρχει. Τα στοιχεία της τυφλότητας και της αορατότητας επανέρχονται διαρκώς μέσα στο βιβλίο και συνιστούν ένα συνενοχικό δίπολο όπου ο μαύρος—και κατ' επέκταση η μειονότητα, η γυναίκα, ο φτωχός—δεν καθίσταται ορατός από τον λευκό πρωτίστως επειδή ο λευκός αρνείται να τον δει αλλά και επειδή, έχοντας αφομοιώσει και εξωτερικεύσει την αορατότητα, προσπαθεί και ο ίδιος να περάσει απαρατήρητος. Επηρεασμένος απο τον υπαρξισμό του Σαρτρ και του Καμύ, ο Έλισον καταγράφει την εμπειρία των μαύρων στην Αμερική της προκατάληψης και της καταπίεσης, και φορτίζοντας φυλετικά τον μοντέρνο ηρωά του, τοποθετεί την λευκή κοινωνία στη θέση του χωρίς νόημα σύμπαντος.

Μπάρτλμπυ ο Γραφέας, Μια ιστορία της Ουώλλ Στρητ. Χέρμαν Μέλβιλ. Μετάφρ. Αθηνά Δημητριάδου. Άγρα, 2011.

Ο Μέλβιλ γράφει τον Μπάρτλεμπυ το 1853 σε μια απόπειρα για ένα πιο εμπορικό αποτέλεσμα, μετά την αποτυχία του Μόμπι Ντικ (!). Ο Μπάρτλεμπυ είναι αντιγραφέας σε ένα δικηγορικό γραφείο της Ουώλλ Στρητ, και επαναλαμβάνοντας σταθερά τη φράση “θα προτιμούσα όχι” αρνείται να κάνει οτιδήποτε του ζητηθεί. Στη μακρά πορεία αυτου του βιβλίου, ο Μπάρτλμπυ έχει
διαβαστεί ως ηλίθιος, τραγικός ήρωας, ψυχικά ανισορροπος, ή αντιστεκόμενος. Ο Ζιλ Ντελέζ στο δοκίμιο του «Μπάρτλμπυ, ή η φόρμουλα», που περιλαμβάνεται στο Επίμετρο της έκδοσης σημειώνει:
O Μπάρτλμπυ δεν είναι μια μεταφορά για τον συγγραφέα ούτε το σύμβολο κάποιου. Είναι ένα βίαια κωμικό κείμενο, και το κωμικό είναι πάντοτε κυριολεκτικό. Είναι σαν μια νουβέλα του Κλάιστ, του Ντοστογιέφσκι, του Κάφκα ή του Μπέκετ, μαζί με τους οποίους σχηματίζει μια υπόγεια γενεαλογική γραμμή αίγλης. […] Αυτό που μετράει για έναν μεγάλο μυθιστοριογράφο, τον Μέλβιλ, τον Ντοστογιέφσκι, τον Κάφκα ή τον Μούζιλ, είναι τα πράγματα να παραμένουν αινιγματικά, όχι όμως και αυθαίρετα: με λίγα λόγια, μια νέα λογική, μια άρτια λογική, που δεν μας επαναφέρει όμως στον ορθό λόγο και που συλλαμβάνει την οικειότητα ζωής και θανάτου. Ο μυθιστοριογράφος έχει το μάτι του προφήτη, όχι το βλέμμα του ψυχολόγου.

Ο Καλιμπάν και η Μάγισσα, Γυναίκες, Σώμα και Πρωταρχική Συσσώρευση. Σίλβια Φεντερίτσι. Εκδόσεις των Ξένων, 2011.

Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα επιχειρεί να ανασυνθέσει τις κοινωνικές συνθήκες του κυνηγιού των μαγισσών, εξετάζοντάς το, ως μια διαδικασία περιφράξεων που κατέστρεψε έναν ολόκληρο κόσμο υποκειμένων, πρακτικών και γνώσεων που δεν συμβάδιζαν με την πρόοδο των καπιταλιστικών σχέσεων. Τα αστικά ιδανικά για τη γυναικεία φύση και την οικιακή ζωή σφυρηλατήθηκαν ακριβώς στους θαλάμους βασανιστηρίων και στους πασσάλους της πυράς όπου έχασαν τη ζωή τους οι μάγισσες.

Ημερολόγια της φυλακής, Μπόμπυ Σαντς. Καινά Δαιμόνια, 2011.

Ο Μπομπ Σαντς πέθανε τον Μάιο του 1981 μετά από 66 ημέρες απεργία πείνας, ο πρώτος από δέκα ρεπουμπλικάνους αγωνιστές που θα πέθαιναν κατά τη διάρκειά της. Τα δύο κείμενα του Σαντς αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα της λογοτεχνικής παραγωγής των Μπλοκ-Η, που χαρακτηρίζεται από την οικονομία και αμεσότητα του λόγου και από μία συγκεκριμένη αισθητική, που καθορίζονταν από και αντανακλούσε τις συνθήκες συγγραφής τους. Ο Σαντς γράφει, όπως και οι υπόλοιποι κρατούμενοι, με ένα στυλό ή μολύβι που περνάει από κελί σε κελί, πάνω σε χαρτί υγείας ή τσιγαρόχαρτα, τα οποία διπλώνει σε μικρά κομμάτια σαν ακορντεόν και διακινεί λαθραία μέσα στο σώμα του, κάνοντας τα "ντοκουμέντα-σπλάχνα". Το "Μια μέρα της ζωής μου", γράφτηκε το χειμώνα του 1979 και αφηγείται με τη μορφή διηγήματος μία μέρα της ζωής των "κρατούμενων στις κουβέρτες" κατά τη διάρκεια της "διαμαρτυρίας άρνησης καθαριότητας". Επικεντρώνεται ακριβώς στο να συμπυκνώσει και να κάνει γνωστή την τρομακτική εμπειρία των ρεπουμπλικάνων πολιτικών κρατουμένων, αλλά και να καταγράψει τη συλλογική τους αντίσταση. Το δεύτερο κείμενο, το "Ημερολόγιο" που κράτησε τις πρώτες 17 μέρες της απεργίας πείνας, φέρνει στο φως τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας απεργός πείνας σε σχέση με τις φυσικές και ψυχικές του δυνάμεις, τις δοκιμασίες στις οποίες υποβάλλονται οι προσωπικές του σχέσεις αλλά και τα πολιτικά ζητήματα που αναδεικνύονται από έναν τέτοιο αγώνα.
(από την έκδοση)

Επιτήρηση και Τιμωρία: Η Γέννηση της Φυλακής. Μισέλ Φουκώ. Πλέθρον, 2011.

Αν κλέψει κάποιος, μπαίνει φυλακή. Αν βιάσει, μπαίνει φυλακή. Αν σκοτώσει, μπαίνει φυλακή. Από πού προέκυψε αυτή η παράξενη πρακτική κι αυτό το μυστήριο σχέδιο σωφρονιστικού εγκλεισμού που προωθούν οι ποινικοί Κώδικες της νεότερης εποχής; Πρόκειται μήπως για κληρονομιά από τα μπουντρούμια του Μεσαίωνα; Μάλλον πρόκειται για νέα τεχνολογία: για τη διαμόρφωση, από τον 16ο στον 19ο αιώνα, ενός συνόλου διαδικασιών που κατανέμουν, ελέγχουν, σταθμίζουν, εκγυμνάζουν τα άτομα, τα καθιστούν ταυτοχρόνως «πειθήνια και χρήσιμα». Επιτήρηση, ασκήσεις, γυμνάσια, βαθμολογίες, βαθμίδες και θέσεις, ταξινομήσεις, εξετάσεις, καταγραφές. Ένα ολόκληρο εγχείρημα για την καθυπόταξη των σωμάτων, για τον έλεγχο των ανθρώπινων πολλαπλοτήτων και την κατεργασία των δυνάμεών τους αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια των αιώνων της κλασικής εποχής στα νοσοκομεία, τον στρατό, τα σχολεία, τα κολέγια ή τα εργαστήρια: η πειθαρχία. Ο18ος αιώνας επινόησε ίσως τις ελευθερίες, τους προσέφερε όμως ένα βαθύ και στέρεο υπόβαθρο, την πειθαρχική κοινωνία στην οποία εξακολουθούμε να ανήκουμε.
Michel Foucault.

Πλήθος: Πόλεμος και Δημοκρατία στην Εποχή της Αυτοκρατορίας, Μάικλ Χαρντ – Αντόνιο Νέγκρι. Μετάφρ.: Γιώργος Καράμπελας, Αλεξάνδρεια, 2011.

Μετά την Αυτοκρατορία, Ο Μάικλ Χαρντ και ο Αντόνιο Νέγκρι καταπιάνονται με την έννοια του πλήθους. Ποικίλες ομάδες και ετερόκλητα άτομα σχηματίζουν μια μάζα που μπορεί να αντισταθεί στην σημερινή παγκόσμια τάξη. Σύμφωνα με τον Χαρντ:
Ο Τόνι [Νέγκρι] κι εγώ χρησιμοποιούμε τον όρο πλήθος με δύο βασικούς τρόπους, που αντιφάσκουν μεταξύ τους. Προσωπικά μου αρέσουν οι αντιφάσεις κι έτσι αυτό δεν είναι πρόβλημα. Υπό μία έννοια—και στην Αυτοκρατορία χρησιμοποιήθηκε περισσότερο έτσι— το πλήθος είναι μια πάντα υπαρκτή κοινωνική δύναμη που επιμένει στην ίδια της την ελευθερία, αρνείται την εξουσία, σπάει τις αλυσίδες της. Από την άλλη μεριά—κι αυτή είναι η τάση μας στο νέο βιβλίο—το πλήθος είναι ένα πολιτικό σχέδιο. Το πλήθος δεν έχει ακόμα υπάρξει. Το πλήθος θα μπορούσε να υπάρξει ως μια μορφή οργάνωσης, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργηθεί σήμερα. Υπάρχει μια έννοια του πλήθους που είναι "πάντα- ήδη" και υπάρχει μια άλλη που είναι "όχι ακόμα".
(συνέντευξη, The Minnesota Review)

Έτσι δενόταν η καρμπονάρα, Μαρτυρίες ενός αριστεριστή για την αντιχουντική δράση των Ελλήνων φοιτητών στη Νότιο Ιταλία. Γιώργος Βαβίζος. Παπαζήσης, 2002.

Ο Γιώργος Βαβίζος περιγράφει μέσα από την προσωπική του καθημερινότητα και χαρακτηριστικές ιστορίες, την ζωή και τη δράση του ως αριστερού φοιτητή και ως μέλους του ΑΜΕΕ από την ίδρυσή του μέχρι και το τέλος της δικτατορίας. Πέρα από τον υποκειμενισμό που διέπει τις προσωπικές μαρτυρίες εν γένει η κατάθεση του Βαβίζου συνεισφέρει στο να φωτιστεί μια ιδιαίτερη πλευρά του επαναστατικού κινήματος, προσπάθεια που έκανε και το βιβλιοπωλείο "Εκτός των Τειχών", τον προηγούμενο Νοέμβρη, με την εκδήλωση που διοργάνωσε, για το ΑΜΕΕ.

Μαρξ – Μπακούνιν, Για το σοσιαλιστικό κράτος, Γιώργος Ρούσης. Γκοβόστης, 2011.

Η σύγκρουση του Μαρξ με τον Μπακούνιν γύρω από το σοσιαλιστικό κράτος, ή διαφορετικά από τη μορφή οργάνωσης της κοινωνίας αμέσως μετά την σοσιαλιστική επανάσταση, αποτελεί αναμφισβήτητα μια από τις πλέον σημαντικές πλευρές των διαφωνιών των δυο στοχαστών, αλλά και γενικότερα του μαρξικού με το αναρχικό ρεύμα. Η σύγκρουση αυτή αντιμετωπίζεται όχι μόνον, ούτε κυρίως ως μια μουσειακού-ιστορικού χαρακτήρα θεωρητική διαφωνία, αλλά στα πλαίσια μιας ευρύτερης προσπάθειας, έτσι ώστε ο σοσιαλισμός του μέλλοντος μας να μην έχει την ίδια τραγική κατάληξη με την πρώτη προσπάθεια κατάκτησης της κομμουνιστικής χειραφέτησης. Σε αυτά τα πλαίσια σημειώνεται κατ' αρχάς ο κοινός στόχος των Μαρξ και Μπακούνιν που δεν είναι άλλος από την μη κρατική, αυτοδιαχειριζόμενη κοινωνία. Στη συνέχεια αναλύονται οι αιτίες που κατά τον Μαρξ καθιστούν αναγκαίο το σοσιαλιστικό "μισοκράτος", ή "Κομμούνα", όπως ο ίδιος το χαρακτηρίζει, καθώς και το αντιφατικό περιεχόμενο του. Ακολουθεί η κριτική του Μπακούνιν σε αυτήν τη σοσιαλιστική μετάβαση, της οποίας προηγείται η σύντομη ανάπτυξη των μεθοδολογικών και θεωρητικών προϋποθέσεων πάνω στις οποίες θεμελιώνεται. Τέλος αξιολογούνται τόσο η μπακουνική κριτική, όσο η μαρξική αντίδραση σε αυτήν, ενώ αποδίδεται η πραγματική της διάσταση στη "δικαίωση" του Μπακούνιν από την κατάληξη του "υπαρκτού σοσιαλισμού".
(από την έκδοση)

Η σκιά του εαυτού μας, Λουίς Σεπούλβεδα. Μετάφρ.: Αχιλλέας Κυριακίδης. Opera, 2009.

"Σ' εμάς τους γέρους τι μας έχει μείνει πια; Μόνο ο Καρλίτος Σαντάνα" σκέφτηκε ο βετεράνος και θυμήθηκε έναν άλλο ηλικιωμένο που, πριν από σαράντα χρόνια, είχε την ίδια σκέψη. το μόνο που διέφερε, ήταν το επώνυμο, καθώς και το γεγονός ότι το είχε πει ενώ έβαζε να πιει ένα ποτήρι κρασί.
"Σ' εμάς τους γέρους τι μας έχει μείνει πια; Μόνο ο Καρλίτος Γαρδέλ - στην υγειά σου, Morocho" είχε αναστενάξει τότε ο παππούς του, κοιτάζοντας με νοσταλγία το ρουμπινένιο χρώμα του κρασιού.
"Αυτό ήταν όλο" θυμήθηκε ο βετεράνος. "Την άλλη μέρα, ο παππούς τίναξε τα μυαλά του στον αέρα μ' ένα τριανταοχτάρι Smith and Wesson, το ίδιο σιδερικό που το 'χω φυλάξει τόσες δεκαετίες πεντακάθαρο και λαδωμένο, με τις έξι σφαίρες του στη θαλάμη, τυλιγμένο σ' ένα μαυροκόκκινο βελούδινο πανί, άτρωτο απ' την υγρασία, τους σκώρους και τη λήθη."
Τρεις εξηντάχρονοι, παλιοί αριστεροί, τριάντα πέντε χρόνια μετά το πραξικόπημα του Πινοτσέτ, περιμένουν σε ένα συνεργείο ένα παλιό σύντροφο που καταστρώνει μια επαναστατική ενέργεια. Ο σύντροφος δεν θα φτάσει ποτέ. Ένα πικάπ που εκσφενδονίζεται απο ένα παράθυρο θα τον αφήσει νεκρό στο πεζοδρόμιο. Κι ενώ το σχέδιο βαίνει προς τη ματαίωση του, οι τρεις αποφασίζουν να προχωρήσουν.

Πρώην σύντροφοι, Πατρίκ Ρενάλ. Μετάφρ.: Μελίνα Καρακώστα, Μεταίχμιο, 2004.

Στα γαλλικά αμφιθέατρα του1968, οχτώ νέοι Μαρξιστές-Λενινιστές αποφασίζουν να περάσουν στην ένοπλη πάλη. Ακολουθεί προδοσία εκ των έσω, διάλυση της ομάδας και σύλληψη των μελών πλην του επικεφαλής. Περίπου σαράντα χρόνια αργότερα, ο επικεφαλής εντοπίζει έναν απο τους οχτώ, τον Ζοζέφ Παντελέκ που έχει αποσυρθεί στην ήσυχη Νότια Βρετάνη και παριστάνει τον φαροφύλακα. Του αναθέτει να εντοπίσει τους πρώην συναγωνιστές του για να τους μοιράσει τα χρήματα που δεν αξιοποιήθηκαν στον ένοπλο αγώνα και να ανακαλύψει τον προδότη. Ο Παντελέκ θα δεχτεί και θα ξεκινήσει ένα ταξίδι στο παρελθόν του.
Ο Πατρίκ Ρενάλ είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους εκπροσώπους της γαλλικής νουάρ λογοτεχνίας, και όπως ο Μανσέτ (έχουμε γράψει παλιότερα), ενσωματώνει στη γραφή του τις ιδέες και την ρητορική του '68 με συνεχή φλας μπακ στη νεότητα των ηρώων του. Ο μοναχικός Παντελέκ κινείται ουσιαστικά στην περιφέρεια του καπιταλιστικού παρόντος και δεν έχει εξηγήσει μέσα του τη διάλυση του κινήματος. Εκτός λοιπόν από τον προδότη, αναζητά το νήμα του παρελθόντος του, που νοηματοδοτήθηκε από την ιστορία.

Χ.Μ. και Χ.Μ.

Και για να μην ξεχνιόμαστε: 
Eκτός των Τειχών
Γραβιάς 10-12, Εξάρχεια
τηλ.: 2103303348 (πάρτε πρώτα καλού κακού!)